Vì sao bạn dễ bị ốm hơn những người khác?

Ăn uống đủ chất, vận động thường xuyên, tại sao bạn vẫn thường xuyên ốm vặt? Ngược lại, nhiều người dù chế độ dinh dưỡng và rèn luyện kém khoa học hơn vẫn chẳng mấy khi ho sốt hay cảm mạo? Bài viết này sẽ phân tích nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng thường xuyên ốm vặt, đồng thời đưa ra một số khuyến cáo sức khỏe đơn giản giúp bạn chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình tốt hơn.

1. Nguyên nhân gây ốm vặt

Cấu trúc gen, hệ thống miễn dịch, hệ vi sinh đường ruột, môi trường và tiền sử bệnh được cho là những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng thường xuyên ốm vặt ở cả trẻ em và người lớn.

1.1. Gen - yếu tố di truyền 

Đây được cho là một trong những yếu tố cốt lõi chi phối khả năng mắc cảm lạnh. Khác biệt trong cấu trúc gen dẫn đến khác biệt trong khả năng đề kháng. Người với sức đề kháng tốt hơn sẽ ít có nguy cơ ốm vặt hơn người đề kháng suy yếu. Ví dụ tiêu biểu là trẻ sinh non thường có sức đề kháng kém hơn, dễ ốm hơn so với trẻ sinh đủ tháng.

1.2. Hệ thống miễn dịch

Người lớn đã tiếp xúc với nhiều loại virus, hệ miễn dịch được huấn luyện và củng cố trong thời gian dài sẽ vững vàng trước các tác nhân gây bệnh hơn so với trẻ nhỏ. 

Ngoài ra, căng thẳng kéo dài cũng là một yếu tố làm suy yếu hệ miễn dịch và tăng nguy cơ mắc bệnh. 

1.3. Hệ vi sinh vật đường ruột

Hệ vi sinh vật đường ruột không chỉ hỗ trợ tiêu hóa mà còn tham gia điều phối phản ứng miễn dịch. Khi hệ vi sinh này bị rối loạn, khả năng miễn dịch của cơ thể cũng theo đó chậm lại, tạo cơ hội cho các tác nhân gây bệnh xâm nhập vào cơ thể. 

Nghiên cứu công bố trên Nature Reviews Immunology chỉ ra, hệ vi sinh khỏe mạnh giúp cơ thể kháng virus hiệu quả hơn. Ngược lại, tình trạng mất cân bằng sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm virus, đặc biệt là virus cảm lạnh.

1.4. Môi trường

Môi trường ô nhiễm, nhiều chất độc hại cũng là nguyên nhân làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Các hạt bụi mịn như PM2.5 có thể làm tổn thương lớp niêm mạc bảo vệ đường hô hấp - tuyến phòng thủ đầu tiên chống lại virus. Các chất độc hại trong không khí, nước, và thực phẩm là thủ phạm gây ra phản ứng viêm nhiễm trong cơ thể, làm suy yếu hệ miễn dịch, giảm khả năng đề kháng và khiến cơ thể dễ mặc bệnh hơn.

Nghiên cứu trên Environmental Health Perspectives cho biết những người sống trong khu vực ô nhiễm cao có nguy cơ nhiễm cảm cúm cao hơn đáng kể so với người ở khu vực khác.

1.5. Bệnh mãn tính:
Người có tiền sử bệnh tiểu đường, tim, hay vấn đề về xương khớp được chứng minh có khả năng bị nhiễm trùng cao hơn so với người khoẻ mạnh. Theo đó, tỷ lệ mắc các bệnh vặt cũng cao hơn đáng kể. 

2. Giải pháp cải thiện tình hình

Dưới đây là một vài thay đổi đơn giản trong cuộc sống hàng ngày được cho rằng sẽ giúp giảm tối đa rủi ro ốm vặt, bao gồm: 

2.1. Xây dựng chế độ ăn uống khoa học

Chúng ta đều ý thức được tầm quan trọng của một chế độ ăn uống cân bằng, lành mạnh. Tuy nhiên, có một lưu ý nhỏ có thể bạn đang bỏ qua khiến chế độ ăn kém hiệu quả, chính là đa dạng nhóm thực phẩm. Có 3 nhóm thực phẩm đại bổ mà đa phần người Việt bỏ quên là: các loại ngũ cốc, các loại đậu, và chất béo lành mạnh. Đây là những thực phẩm giúp thúc đẩy hoạt động của các tế bào lympho, góp phần củng cố hàng rào ngăn ngừa nhiễm trùng và nâng cao miễn dịch.

Phần lớn chúng ta ngại nạp chất béo vì nỗi lo tăng cân, béo phì, mỡ máu, v.v… Nhưng nhiều nghiên cứu chỉ ra, chất béo lành mạnh có khả năng hỗ trợ kiểm soát cân nặng và mỡ máu hiệu quả. Vậy nên, đừng quên bổ sung các loại thực phẩm giàu chất béo tốt như các loại cá béo, dầu ô liu nguyên chất, các loại hạt, quả bơ và sô cô la đen vào thực đơn hàng ngày.

2.2. Phân bổ thời gian nghỉ ngơi - rèn luyện hợp lý

Một thời gian nghỉ ngơi, làm việc và rèn luyện phù hợp không nghi ngờ gì sẽ cải thiện sức khỏe bạn rõ rệt. Trong đó, ngủ đủ giấc và vận động thường xuyên đặc biệt quan trọng. Vận động giúp tăng tuần hoàn máu, tăng sản xuất các kháng thể chống lại virus, đồng thời giảm căng thẳng, lo âu. Ngủ giúp cơ thể phục hồi và tạo điều kiện cho hệ miễn dịch của bạn hoạt động tốt nhất. Trong quá trình ngủ, cơ thể sẽ tạo ra protein miễn dịch, giúp cơ thể chống lại sự nhiễm trùng và các tác nhân gây bệnh. 

Bên cạnh việc đảm bảo thời gian ngủ 7-8 tiếng/ ngày, chất lượng giấc ngủ cũng là điều bạn cần lưu tâm. Ngủ ngon, sâu giấc sẽ cho hiệu quả phục hồi cơ thể vượt trội hơn.

2.3. Giải toả và hạn chế căng thẳng

Giải pháp lý tưởng nhất là tìm kiếm và giải quyết nguyên nhân cốt lõi gây căng thẳng. Tuy nhiên, bạn cũng có thể cân nhắc áp dụng một số thói quen sau đây để giảm bớt tình trạng:

• Tập gym hoặc tham gia một môn thể thao 
• Tập yoga, thiền, thở sâu
• Tham gia một bộ môn nghệ thuật như vẽ, viết lách hoặc âm nhạc
• Dành thời gian với thiên nhiên
• v.v...

2.4. Vệ sinh cá nhân sạch sẽ

Vệ sinh kém tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, từ đó dẫn đến viêm nhiễm và làm suy giảm miễn dịch.

Do đó, bạn nên duy trì thói quen vệ sinh sạch sẽ để phòng ngừa các tác nhân gây bệnh tốt hơn, bao gồm:

• Đánh răng ít nhất hai lần/ ngày 
• Dùng chỉ nha khoa thường xuyên
• Vệ sinh chăn, ga, gối thường xuyên
• Không tích trữ quần áo bẩn