Thói quen tai hại gây loãng xương ở người trẻ

Việt Nam đang là một trong những nước có tỷ lệ loãng xương cao trên thế giới.

Khảo sát gần đây cho thấy bệnh loãng xương đang có xu hướng tăng và ngày càng trẻ hoá. Bệnh diễn tiến âm thầm, không triệu chứng, không phân nam nữ. Nhưng, một chế độ dinh dưỡng, vận động và sinh hoạt hợp lý từ sớm sẽ giúp xương chắc khoẻ và ngăn ngừa loãng xương hiệu quả. 

Bài viết này sẽ cung cấp từ A đến Z những thông tin bạn cần biết để duy trì sức khỏe xương và hạn chế rủi ro bị loãng xương.

1. Bệnh loãng xương là gì

Bệnh loãng xương (còn được biết đến là bệnh giòn xương, xốp xương) là hiện tượng xương mỏng dần, mật độ xương ngày càng giảm, khiến xương giòn và dễ tổn thương hơn.

Loãng xương là nguyên nhân chính gây ra gãy xương, thường gặp nhất ở xương cột sống, xương đùi, xương cổ tay. Trong đó, nguy hiểm nhất là xương cột sống và xương đùi.

Loãng xương là “căn bệnh thầm lặng”. Các triệu chứng bệnh chỉ dừng lại ở thường xuyên đau mỏi người. Tình trạng loãng xương sẽ càng trở nặng hơn theo thời gian, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

2. Nguyên nhân gây loãng xương phổ biến

Nắm được những nguyên nhân gây loãng xương là tiền đề để phòng ngừa bệnh hiệu quả hơn, đặc biệt là ở nhóm người có nguy cơ cao: người cao tuổi, người có tiền sử gia đình bị loãng xương, người có thể trạng thấp bé, nhẹ cân, ít vận động, v.v…

Dưới đây là những nguyên nhân chính gây loãng xương: 

2.1. Tuổi tác:
Xương là một cơ quan luôn trong trạng thái liên tục đổi mới, xương mới sẽ liên tục được tạo ra và xương cũ bị phá vỡ. Khi tuổi tác tăng, quá trình tái tạo xương chậm lại, khối lượng xương bị mất đi nhanh hơn được tạo ra, dẫn đến mật độ xương giảm và nguy cơ loãng xương tăng. 

2.2. Giới tính:
Nhiều nghiên cứu chỉ ra, phụ nữ, đặc biệt phụ nữ mãn kinh có nguy cơ loãng xương cao hơn nam giới. Bước vào giai đoạn mãn kinh, lượng estrogen trong cơ thể phụ nữ giảm mạnh, làm chậm quá trình tái tạo xương. Hậu quả là khối lượng xương và mật độ xương đều giảm, nguy cơ loãng xương theo đó tăng cao. 

Ngoài ra, cấu trúc xương nhỏ, mỏng cũng là nguyên nhân khiến phụ nữ có nguy cơ mất xương, loãng xương cao hơn nam giới. 

2.2. Chế độ ăn uống - sinh hoạt:
Thường xuyên bỏ bữa, ăn uống không khoa học và ngồi nhiều là những thủ phạm lớn nhất làm gia tăng các ca loãng xương ở người trẻ. Một chế độ ăn tốt nhất cho hệ cơ - xương - khớp nên bao gồm đủ các nhóm chất:

Canxi là khoáng chất thiết yếu có tác dụng duy trì mật độ xương và ngăn ngừa tình trạng loãng xương. Các thực phẩm cung cấp nguồn canxi tự nhiên tốt nhất bao gồm: sữa và chế phẩm từ sữa (phô mai, sữa chua, v.v…), cá và các loại hải sản có vỏ như tôm, cua, các loại rau xanh như rau dền, rau ngót, cần tây, v.v…

Magie và Phospho là hai khoáng chất không kém quan trọng giúp xương phát triển chắc khỏe. Hai khoáng chất này có nhiều trong các loại đậu, ngũ cốc, sữa, trứng, thịt bò, thịt gà, v.v... 

Vitamin D có vai trò “trợ lực” giúp cơ thể hấp thu canxi và phospho hiệu quả hơn. Vitamin D có thể được bổ sung thông qua các loại thực phẩm như sữa, lòng đỏ trứng, dầu gan cá, v.v… và tổng hợp từ ánh nắng mặt trời.

Vitamin K - tuy ít được nhắc đến nhưng đây là “chất kết dính” hỗ trợ gắn kết canxi vào xương. Nhóm thực phẩm giàu vitamin K nhất là các loại rau lá xanh đậm như cải bó xôi, cải thìa, cải xoăn và bông cải xanh. Vitamin K cũng có nhiều trong trứng, các loại thịt, các loại dầu, v.v…

Cuối cùng nhưng không thể thiếu là Protein - thành phần giúp xây dựng cơ bắp, bảo vệ khung xương. Protein có nhiều nhất trong các loại thịt, cá, trứng, sữa và các loại đậu, đỗ.

Một số thói quen không tốt như ăn mặn, ăn nhiều đường tinh luyện, uống rượu - bia thường xuyên cũng nên được hạn chế. 

Bên cạnh đó, hãy cố gắng vận động ít nhất 15 phút/ ngày và ít nhất 3 buổi/ tuần. 

Một vài yếu tố khác như bệnh nền, yếu tố di truyền, v.v.. cũng có nguy cơ tăng khả năng loãng xương. Nếu cơ thể thường xuyên chuột rút, nhức mỏi hay xuất hiện những cơn đau bất thường, bạn nên cân nhắc thăm khám chuyên sâu về xương tại các đơn vị y tế chuyên nghiệp để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời.