Phân biệt nhanh say nóng, say nắng, đột quỵ mùa hè

Mùa hè với thời tiết nắng nóng gay gắt khiến cơ thể phải đối mặt với nhiều rủi ro sức khỏe. Trong đó say nóng, say nắng và đột quỵ do nắng nóng là những vấn đề thường gặp nhất. Tuy nhiên, không trường hợp đã nhầm lẫn do triệu chứng của chúng khả tương đồng. 

Bài viết này sẽ cung cấp thông tin cơ bản, cần biết giúp bạn nhận biết chính xác tình hình sức khoẻ, đồng thời gợi ý các phương pháp sơ cứu và phòng ngừa hiệu quả.

1. Say Nóng, Say Nắng và Đột Quỵ – Khác biệt thế nào?

1.1 Say nóng 

Là tình trạng kiệt sức khi cơ thể phải tiếp xúc với nhiệt độ cao trong thời gian dài.

Tình trạng này dễ xảy ra khi cơ thể mất nước và điện giải, nhưng vẫn còn khả năng điều hòa thân nhiệt tự nhiên.

Các triệu chứng điển hình của say nóng bao gồm:

• Mệt mỏi, chóng mặt, đau đầu, buồn nôn.
• Đổ mồ hôi nhiều, da ẩm nhợt nhạt.
• Chuột rút tay, chân hoặc vùng bụng.
  
• Thân nhiệt tăng nhẹ (khoảng 38–40 °C).
  
  

Khi phát hiện bản thân hoặc người xung quanh bị say nóng, hãy thực hiện ngay 3 bước sơ cứu cơ bản sau:

• Đưa người bệnh vào nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo.
  
• Nếu người bệnh còn tỉnh táo, lập tức cho uống nước mát hoặc dung dịch bù điện giải.
  
• Để người bệnh nghỉ ngơi và theo dõi sát sao. Nếu sau 30–60 phút không cải thiện, hãy đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được can thiệp y tế chuyên nghiệp.

Đối tượng dễ mắc say nóng: Người lao động ngoài trời, người cao tuổi, trẻ em

1.2 Say nắng (Sốc nhiệt)

Là tình trạng trung tâm điều hòa thân nhiệt đã bị phá hủy hoàn toàn; thân nhiệt tăng cao đột ngột (>40 °C), có thể dẫn đến tổn thương thần kinh trung ương. 

Say nắng nguy hiểm hơn say nóng do gây tổn thương trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương.

Các triệu chứng điển hình của say nắng bao gồm:

• Thân nhiệt rất cao (>40 °C)
• Da nóng, đỏ, khô (triệu chứng kinh điển)
  
• Ý thức trở nên rối loạn: lú lẫn, mất phương hướng, xuất hiện ảo giác
• Hôn mê, co giật 

Khi nhận thấy có người bị say nắng, hãy ngay lập tức gọi cấp cứu và tiến hành các biện pháp làm mát tích cực như:

• Quạt mát cho người bệnh
• Chườm đá ở cổ, nách, bẹn người bệnh
• Phun nước mát hoặc cho người bệnh ngâm nước mát nếu được.
  

1.3 Đột quỵ do nắng nóng

Đột quỵ do nắng nóng là tình trạng nhiệt độ cơ thể tăng cao và mất nước kéo dài, tác động đến hệ tuần hoàn và huyết áp, dẫn đến nguy cơ tắc mạch não hoặc xuất huyết não. 

Đây là tình trạng cực kỳ nguy hiểm, có thể gây tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Các triệu chứng đặc trưng của đột quỵ (theo nguyên tắc F.A.S.T) bao gồm:

• Face: méo mặt.
  
• Arm: yếu hoặc liệt một bên tay/chân.
  
• Speech: nói khó hoặc không rõ lời.
  
• Time: khi xuất hiện bất kỳ triệu chứng trên một cách đột ngột, hãy ngay lập tức gọi cấp cứu.
  
  

1 vài triệu chứng không điển hình khác như đau đầu dữ dội, mất thăng bằng, nhìn mờ, rối loạn ý thức.

Kết luận nhanh:

Say nóng và say nắng thường có liên quan chặt chẽ đến nhiệt độ môi trường, xảy ra sau thời gian dài tiếp xúc nắng gắt.

Đột quỵ có thể xảy ra bất ngờ, không phụ thuộc nhiều vào nhiệt độ môi trường nhưng có nguy cơ mắc tăng cao khi cơ thể suy yếu vì mất nước sau thời gian dài tiếp xúc ngoài trời nắng nóng.

2. Khi nào cần gọi cấp cứu?

Say nóng: sau 30–60 phút sơ cứu nhưng tình trạng không cải thiện.

Say nắng: ngay lập tức nếu người bệnh có dấu hiệu hôn mê hoặc co giật.

Đột quỵ: ngay lập tức để cứu mạng người bệnh và hạn chế di chứng.

3. Biện pháp phòng ngừa chung mùa nắng nóng

Dưới đây là một số khuyến nghị từ chuyên gia để phòng ngừa say nóng, say nẵng, và đột quỵ trong thời tiết nắng nóng mùa hè:

• Bổ sung nước thường xuyên, đảm bảo ít nhất 2 lít nước/ ngày. Bổ sung điện giải từ nước dừa, nước trái cây, oresol nếu có điều kiện.
  
• Hạn chế ra ngoài trong khung giờ nắng cao điểm từ 10h–16h.
  
• Khi ra ngoài, nên mặc quần áo thoáng mát, đội mũ rộng vành, đeo kính râm, dùng kem chống nắng.
  
• Hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột
• Chủ động tăng đề kháng tự thân

PulmoAnti+ của VPO Pharco là sản phẩm hỗ trợ tăng đề kháng, chiết xuất 100% từ thảo dược thiên nhiên, đã được kiểm nghiệm bởi các viện nghiên cứu trực thuộc Bộ Y Tế, và có tem chống hàng giả từ Bộ Công An.

• An toàn sử dụng cho mọi đối tượng, bao gồm đối tượng nhạy cảm nhất như trẻ sơ sinh, người cao tuổi, phụ nữ có thai, người có bệnh nền
• Sản phẩm không gây buồn ngủ, không gây hại gan - thận, không gây biến đổi gen
• Sản phẩm có thể sử dụng hằng ngày để hỗ trợ tăng cường đề kháng tự thân, giúp cơ thể vững vàng hơn trước các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt.